Visie op de Broekpolder

EEN POLDER OP NIVEAU

Inleiding

De Broekpolder in Vlaardingen is uniek. Midden in één van de meest verstedelijkte delen van Europa steekt hier een groot, groen natuur- en recreatiegebied van ongeveer 300 hectare uit boven de laaggelegen open veenweide. De Broekpolder is tussen 1958 en 1976 opgespoten met slib uit de Rotterdamse haven. Dat slib bleek later verontreinigd. Hierdoor waren woningbouwplannen niet uitvoerbaar. Vanaf begin jaren zeventig werd de polder gebruikt als recreatie- en productiebos met overwegend snelgroeiende bomen als populieren en wilgen. Grote percelen werden als landbouwgrond verpacht, maar dit gebruik is inmiddels beëindigd.

Zo ligt er nu aan de rand van de stad Vlaardingen een groen gebied dat eigenlijk bedoeld was om het vierde volgebouwde kwadrant van de stad te worden (naast Holy, Centrum/ Oostwijk/Babberspolder en Westwijk). Dat de Broekpolder in deze groene vorm veel waardevoller is dan als alweer een woonwijk in de Randstad is de laatste jaren steeds duidelijker geworden. Provincie en Stadsregio erkennen dat ook, nu zij de Broekpolder hebben geschrapt van de lijst van zoeklocaties voor landelijk wonen. Er is dus duidelijkheid over de toekomst van de Broekpolder: groen. Maar die 'groene' duidelijkheid zal op den duur ongetwijfeld weer ter discussie worden gesteld, tenzij het unieke karakter van de polder verder ontwikkeld wordt. Dat moet de komende jaren onomstotelijk zichtbaar worden. Deze visie is daarvoor van groot belang.

De afgelopen jaren hebben velen zich uitgesproken over de betekenis van de Broekpolder. De argumenten die naar voren zijn gebracht tijdens de vele discussies over de toekomst van de polder zijn bouwstenen voor dit document. Er zijn burgernota's verschenen, actieboekjes uitgegeven en burgerinitiatieven ontplooid. Eén van die initiatieven betrof een bestuurlijk experiment waaruit in 2006 de Stichting Federatie Broekpolder is voortgekomen. Deze Federatie bestaat uit een aantal zogenaamde 'Kamers', waarbinnen regelmatig is en wordt gesproken over de diverse aspecten van de toekomst van de polder (natuur, recreatie, sport en cultuur). Zo ondersteunt de Federatie het gemeentebestuur om samen met burgers tot slagvaardige besluitvorming te komen over groen en recreatie in de Broekpolder Daarbij gaat het vaak om concrete projecten maar ook om een door de bevolking gedragen langetermijnvisie.

Deze visie schetst dan ook een groene Broekpolder die ook voor volgende generaties de moeite waard is om behouden te blijven. Aan deze visie kunnen investeringen, voornemens, projecten en plannen worden getoetst: stuk voor stuk moeten zij bijdragen aan het realiseren van deze visie.

Visie op de Broekpolder

Ons uitgangspunt is dat de Broekpolder als groen- en recreatiegebied onomstreden is. Zoals iedereen aanvoelt dat Amsterdam zijn Vondelpark nu niet en nooit niet zal bebouwen (het Vondelparkgevoel), zo is er ook het Broekpoldergevoel: hier bouw je niet, hier ontspannen we ons.

Stad en regio weten hoe groot de toegevoegde waarde van de Broekpolder is:

Toegevoegde waarde voor de stad Vlaardingen

• Burgers in de Randstad hebben minder groen tot hun beschikking dan in andere delen van het land het geval is. Voor Vlaardingers biedt de Broekpolder uitstekende mogelijkheden voor groen en recreatie. Het groen van de Broekpolder is goed toegankelijk gemaakt door toegevoegde wandel- en of fietsverbindingen
• De Broekpolder geeft lucht aan een stad die in het verleden vooral een industriestad was waar stank nu eenmaal moest worden verdragen en geluidsoverlast de dagelijkse realiteit was.
• In de Broekpolder ligt een cluster van sportieve en recreatieve voorzieningen dat voor de hele stad van belang is. Door de concentratie van deze voorzieningen kunnen samenwerkingsverbanden ontstaan die bij een meer gespreide ligging niet of moeizaam tot stand zouden komen
• Vlaardingen heeft met de Broekpolder een bijzonder instrument in handen om de gevolgen van de vergrijzing op te vangen. Door de sportconcentratie in vooral de zuidrand van de Broekpolder zijn de mogelijkheden voor gebruik overdag een stuk groter, wat met name de oudere Vlaardingers meer mogelijkheden biedt voor beweging. Sportverenigingen krijgen daardoor meer leden
• De Broekpolder levert ook een bijdrage aan de verbetering van het sociale klimaat in Vlaardingen. Hier kunnen jongeren hun energie op een positieve manier kwijt wat in de rest van de stad merkbaar is door minder overlast.

Voor de regio

• De Broekpolder vormt de poort tussen de stedelijke agglomeratie van Vlaardingen, Schiedam en Rotterdam en het grotere groen van Midden-Delfland. Van hieruit kunnen bezoekers per fluisterboot, fiets, te voet of anderszins Midden-Delfland gaan ervaren.
• De Broekpolder voegt aan het grotendeels open landelijke gebied van Midden-Delfland een ruig, natuurlijk bosgebied toe waar de mens niet ingrijpt en waarin stilte nog heerst
• Door de ecologische verbinding met de omgeving (zowel stad als recreatiegebied) is een leefomgeving ontstaan van een ongekende variëteit (water, bos, veenweide) met een daarbij passende unieke soortenrijkdom.
• De concentratie van sportverenigingen biedt mogelijkheden voor een omni-vereniging. Verenigingen hebben de handen ineen geslagen op het gebied van secretariaten, faciliteiten, infrastructuur enz. Daardoor kunnen die verenigingen hun rol in de samenleving beter spelen.

Zo is de Broekpolder in 2020 een uniek, samenhangend en uitgebalanceerd natuur- en recreatiegebied, dat grote potenties biedt voor de verbinding van de stad met de groene hoofdstructuur van Nederland. Daarbij staat duurzame ontwikkeling centraal; het feit dat dat gebeurt op een voormalige gifstort is daarbij extra van belang, omdat het laat zien dat het mogelijk is om van dergelijke, bijna verloren gewaande, locaties toch een waardevol natuurgebied te maken.

Zonering Broekpolder

De indeling van de Broekpolder (‘zonering') weerspiegelt de hiervoor beschreven visie (zie het kaartje aan het eind van deze visie).

Intensieve recreatie

In het zuiden van de Broekpolder ligt een zone voor intensieve recreatie. Hier vinden sportverenigingen hun plaats en staat de Polderpoort, het grootste sportcentrum van de stad. Nieuwe ontwikkelingen, zoals een Flardinga-nederzetting (een educatief centrum over de prehistorie en de Romeinse tijd), en een fluisterboothaven worden in de buurt van de Polderpoort geconcentreerd. Activiteiten die veel publiek trekken vinden hier een plaats.
Deze zone vormt de buffer tussen de stad (met autosnelweg) en natuur en stilte.

Overgang groen-natuur

Het gebied direct ten noorden van de sportzone vormt de overgang naar het kerngebied waar de natuur heer en meester is. In de overgangszone staan geen gebouwen maar er is wel ruimte om te struinen en om actief te zijn. Het gebruik is extensief van karakter, wegen en paden zijn onverhard, het accent ligt op natuur en ongereptheid. Het publiek kan gebruik maken van dit gebied maar het is niet de bedoeling om hier hordes recreanten tegen te komen.

Kerngebied

In het kerngebied, vervolgens, is sprake van ruwe, door mensenhanden niet of nauwelijks meer beïnvloede, natuur. In de regio is zo'n ongerept, oerbosachtig gebied uniek; ook in de grote recreatiegebieden (zoals Midden-Delfland) treft men zoiets niet aan.

Overgang groen-natuur

Ten noorden van dit grote natuurlijke areaal ligt de overgang, via het golfterrein, naar het recreatieschap Midden-Delfland met zijn ruime zichtlijnen en weidse polders.

Consequenties van deze visie

Uit deze visie blijkt een duidelijke keuze voor een groene Broekpolder, met veel ruimte voor rust en natuur. Dat betekent dat in de hele polder wordt gekozen voor extensieve recreatie met uitzondering van de zuidelijke sportzone. Daar is ruimte voor sportieve en recreatieve activiteiten, waar veel mensen op af komen. Sportverenigingen en aanverwante instellingen gebruiken dit gedeelte intensief.

Het bos in het kerngebied is door zijn ruwe, natuurlijke staat als zodanig al van grote waarde. Weliswaar moet dit deel gezien kunnen worden, maar de groene overgangsgebieden hebben onder meer als functie dat de publieksdruk op het kerngebied klein is.

Het beheer van de polder en de projecten die er worden gerealiseerd moeten bijdragen aan de realisatie van deze visie, waardoor het gebied uitgroeit tot die zo waardevolle groene parel in ons deel van Nederland. Hiervoor is een gezamenlijke inspanning noodzakelijk van de gemeente maar zeker ook van burgers, bedrijven en instellingen. De Federatie Broekpolder zal hierin een centrale plaats innemen.

Zonering Broekpolder

Golfbaan 55,5 ha 13,8%
Natuur kerngebied 192,6 ha, 47,8%
incl. ca. 5 ha van Natuurmonumenten (binnen de Broekpolder)
Extensief 65,2 ha 16,2%
Intensief 90,1 ha. 22,3%
Totaal 403,4 ha.